De Transformatie is vol op stoom, maar er staat ons nog veel te doen. Bij de opvang en integratie van vluchtelingen hebben we samen met de raad en de stad laten zien dat we in staat zijn te dealen met grote uitdagingen: de realisatie van twee noodopvanglocaties en de pilot met het COA. Deze pilot is inmiddels toonaangevend in Nederland en wordt over het hele land uitgerold. Onder meer op basis van de aanbevelingen uit het WRR-rapport ‘Geen tijd te verliezen’ is een integrale koers voor de toekomst vastgesteld. Op basis hiervan is eind 2016 het ‘Actieplan integratie en participatie van vluchtelingen’ vastgesteld.
De totstandkoming van de Agenda Sociaal is in volle gang en verloopt goed. Nog voor de zomer van 2017 leidt dit tot een Vernieuwingsagenda 2017-2022, die met de partners in de stad is geformuleerd. Wij ontvingen een positief rapport van de Inspectie van het Onderwijs over de kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie in Tilburg. Dat is, in een notendop, het jaar 2016 vanuit het perspectief van het programma Sociale Stijging.

Veel uitdagingen hebben we opgepakt. Tegelijkertijd zien we ons ook de komende jaren voor grote opgaven gesteld. Hoewel de economie aantrekt en we vanuit ruimtelijk perspectief de stad op koers hebben, hebben de Tilburgers het niet gemakkelijk. De tweedeling tussen arm en rijk, hoog- en laagopgeleid verscherpt, de gezondheid van onze inwoners is in vergelijking met andere steden slechter. De Agenda Sociaal is dan ook zeer noodzakelijk. Maar de resultaten van 2016 leren ons nog meer. Te beginnen bij de Transformatie-opgaven.

Maar liefst 84% van de mensen is tevreden over de maatschappelijke ondersteuning in Tilburg. Het is belangrijk vast te houden aan onze beleidslijn ‘één gezin, één plan, één coördinator’, waarmee we goed inspelen op de leefwereld van mensen. Dit vraagt veel van de professionals bij de Toegang en de wijkteams. De doorontwikkeling van de Toegang is dan ook van cruciaal belang, net als de doorontwikkeling van de specialistische aanbieders. Eén gezin, één plan, één coördinator vraagt ook om ontschotting van de middelen en de inhoudelijke beleidsdomeinen.
Het opzetten van integrale crisishulp is nog niet gelukt. Het is belangrijk te komen tot een sluitende aanpak zorg en veiligheid (zorg- en veiligheidshuis, Vangnet gedwongen kader, versterken uitstroom crisishulp).
De tussentijdse evaluatie van het Regionaal beleidskader Jeugdzorg is positief, met name als het gaat om de continuïteit van de geboden zorg in de regio. Ook laat de evaluatie zien dat de samenwerking tussen de betrokken partijen in de regio goed is en de gemeente Tilburg haar rol als gastheergemeente naar tevredenheid van de andere gemeenten invult.
Ten aanzien van de bijstand zien we dat het aantal bijstandsgerechtigden is gestegen. Tegelijkertijd zijn meer mensen uit de bijstand weer aan het werk. Deze ontwikkelingen laten zien hoe belangrijk het is dat we meer mensen activeren die langdurig uitkeringsafhankelijk zijn.
De ondernemers zitten bij de arbeidsmarktvraagstukken aan het stuur en zijn ambitieus bij de uitvoering van het Ondernemersakkoord. Naar de toekomst toe is de uitdaging om deze groep ondernemers te laten groeien.
De Maatwerkfabriek heeft ons aan de hand van twintig casussen laten zien dat het aanpakken van de schulden bij mensen en het bieden van een goede woonruimte de basis is. Zolang deze problemen niet zijn opgelost hebben andere (zorg)maatregelen nauwelijks of geen effect op het verbeteren van de leefsituatie. Dit inzicht vraagt om andere afspraken als het gaat om schuldsanering of het bieden van woonruimte met hulp van de woningbouwcorporaties
Tot slot zien we bij de Transformatie-opgaven dat we nog onvoldoende beschikken over de juiste monitorgegevens. Ook de ontwikkelingen op het terrein van ‘datamining’ zetten we nog onvoldoende in bij het verbeteren van (bijvoorbeeld) ons beleid. Om tot een succesvolle aanpak van het beleid te komen is het nodig dat wij gegevens mogen uitwisselen. De privacy-wetgeving vormt dan vaak een belemmering.

Bij de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt lopen diverse succesvolle projecten. Het is echter nodig de gekozen lijnen tegen het licht te houden en waar nodig te herdefiniëren. In 2016 heeft de raad middelen vrijgemaakt waarmee we vanaf 2017 in staat zijn meer in te zetten op preventie. Dit om de aanpak van voortijdig schoolverlaters verder te verbeteren en meer kracht bij te zetten. Voor de jongste leerlingen zijn er belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling naar een IKC Kindercampus Loven. In 2016 heeft de inhoudelijke en bestuurlijke voorbereiding plaatsgevonden, waardoor in het schooljaar 2017/2018 een vliegende start gemaakt kan worden. Dezelfde basis is in 2016 gelegd voor het Ontdekstation. Dat vormt de start van een doorlopende leerlijn techniek en wetenschap voor het primair onderwijs. Wij zien tegelijkertijd mogelijkheden om die leerlijn in de komende periode door te trekken naar het (v)mbo.

De armoede in Tilburg neemt toe, evenals het gebruik van de armoederegelingen. Deze toename in het gebruik wordt veroorzaakt door een verruiming van de regelingen, verbeterde communicatie en samenwerking in de stad, maar ook door autonome factoren als een toename in het aantal rechterlijke toewijzingen voor bewindvoering aan minima.

Bovenstaande laat zien waar binnen het programma Sociale Stijging de uitdagingen liggen voor de komende jaren. Het is geen toeval dat het dezelfde uitdagingen zijn die ook in de Agenda Sociaal centraal staan. Het zijn de onderwerpen die steeds weer in benchmarks en onderzoeken naar voren komen als urgent voor Tilburg. De geconstateerde uitdagingen vragen dan ook om een langjarige aanpak met onze partners in de stad.
Met de komst van de drie decentralisaties in 2015 zijn we ook gaan werken langs De Bedoeling, waarbij we nadrukkelijk teruggaan naar de leefwereld van de mensen. We zeggen steeds dat het hebben van lef, ruimte durven pakken en buiten de gebaande paden treden daarbij belangrijk zijn. Maar zeggen is iets anders dan doen. In toenemende mate staan we daarom stil bij de vragen ‘hoe organiseren we het?’ en ‘wat betekent ruimte geven aan de professionals voor ons eigen handelen?’ Daarbij lopen we aan tegen diverse regels en maatregelen van het Rijk. Denk bijvoorbeeld aan de discussies rondom onze nieuwe aanpakken beschut werk, Jeugdwerkloosheidsvrije regio en vertrouwensexperiment. We vinden het belangrijk ons hier telkens tegen teweer te stellen. Lobby en public affairs zijn daarbij belangrijke instrumenten.

Tot slot zien we dat het nu zaak is een aantal thema’s die we in 2016 hebben neergezet te bestendigen en vast te houden aan de ingezette koers en acties. Voorbeelden zijn de Jeugdwerkloosheidsvrije regio en de beleidslijn één gezin, één plan, één coördinator. Maar het gaat ook om doorontwikkeling van de sociale basis, als het gaat om acties zoals deze in de nota ‘Wijk aan zet’ zijn genoemd.